Spis treści
Dane GUS - wypadki przy pracyPotrzebujesz pomocy związanej z tym tematem?
ul. Przemysłowa 10
40-020 Katowice
PL9542792700
Do wypadku przy pracy może przyczynić się zachowanie pracownika lub zaniedbanie ze strony pracodawcy lub służby BHP. Czy wypadkom w pracy można uniknąć? W dużej mierze tak, zwłaszcza jeśli zastanowimy się nad ich przyczynami i podejmiemy stosowne kroki w celu zminimalizowania ryzyka.
Według raportu Głównego Urzędu Statystycznego w okresie od stycznia do września 2024 roku liczba osób poszkodowanych w wypadkach przy pracy wynosiła 45660, co daje o 0,3% mniej niż w analogicznym okresie w 2023 roku. Jednocześnie wzrósł wskaźnik wypadkowości (z 3,22 do 3,28), który mówi nam, ilu poszkodowanych przypada na 1000 pracowników. Najczęstszą przyczyną wypadków przy pracy było nieprawidłowe zachowanie pracownika (42%), przy czym dominowały wydarzenia związane z uderzeniem w nieruchomy obiekt (30,4%), uderzeniem w obiekt w ruchu (20,1%) oraz kontakt z przedmiotem ostrym, szorstkim, chropowatym lub twardym (19,6%). W chwili wypadku poszkodowani najczęściej poruszali się (38,9%), posługiwali się przedmiotami (17,6%) lub wykonywali prace związane z transportem ręcznym (14,7%).
Trzeba przyznać, że statystyki wypadków przy pracy jednoznacznie wskazują na nieodpowiednie zachowanie pracownika. Nie wiemy jednak, co kryje się pod tym stwierdzeniem. Można jedynie podejrzewać, że chodzi o niezachowanie odpowiedniej ostrożności, co często skutkuje uderzeniem w obiekt statyczny lub ruchomy. Jednak nie jest to jedyna przyczyna wypadków przy pracy.
Najczęstsze przyczyny wypadków przy pracy:
Bez przesady można uznać, że pośpiech i rutyna to główne przyczyny niezachowania odpowiedniej ostrożności w miejscu pracy. Pracownik, który się spieszy, nie zwraca uwagi na grożące mu niebezpieczeństwo i zapomina o zasadach BHP. Chce jak najszybciej wykonać swoje zadanie, przez co często nie zauważa ładunków w ruchu, szybko przemieszczających się pojazdów ani innych zagrożeń (np. mokrej lub oblodzonej nawierzchni, spadającego przedmiotu). Do wypadków przy pracy dochodzi również przez rutynę, która dotyczy szczególnie wieloletnich pracowników wykonujących powtarzające się czynności. Monotonia usypia czujność, sprawiając, że pracownik lekceważy oznakowanie BHP i przestaje dostrzegać ryzyko związane ze swoją pracą.
Nawet najbardziej uważny pracownik może nie uniknąć wypadku, jeżeli maszyna lub pojazd będzie w złym stanie. Tego typu zdarzenia występują zwłaszcza w zakładach produkcyjnych, na placach budowy, w portach, magazynach i terminalach przeładunkowych. Zły stan pojazdu może doprowadzić do potrącenia pracownika pieszego lub zderzenia z innym pojazdem czy ścianą budynku. Z kolei awaria maszyny może doprowadzić do zranienia lub uderzenia, a nawet przygniecenia transportowanym ładunkiem lub elementem uszkodzonego sprzętu (np. żurawia).
Dużym problemem jest również brak należytej uwagi podczas obsługi pojazdów, który może doprowadzić do potrącenia innego pracownika. Podobnie jak przy wypadkach komunikacyjnych, przyczyną kolizji jest także nadmierna prędkość kierujących pojazdami, nieadekwatna do panującego ruchu i warunków pracy. W przypadku kierowców i operatorów maszyn istotną rolę odgrywa również brak doświadczenia. Niemniej do wypadków przyczyniają się również wieloletni pracownicy, którzy nie przestrzegają procedur bezpieczeństwa.
Zbyt mała lub zbyt duża obsada na jednej zmianie, brak wyraźnie określonych obowiązków, zbyt mało czasu na wykonanie powierzonych zadań - to częste, jeśli nie najczęstsze przyczyny wypadków na hali magazynowej i w zakładach produkcyjnych. Brak właściwej organizacji sprawia, że w miejscu pracy panuje bałagan i chaos, a pracownicy spieszą się i wykonują kilka czynności naraz. W takich warunkach trudno o zachowanie uwagi i przestrzeganie procedur bezpieczeństwa. Bardzo ważne jest zatem, aby pracodawca i osoba odpowiedzialna za kierowanie pracownikami na bieżąco udoskonalali system pracy.
Częstą przyczyną wypadków przy pracy jest również zaniedbanie środowiska pracy. Brak wyraźnego oznaczenia ciągów komunikacyjnych, bałagan panujący przy maszynach, słabe oświetlenie stanowisk - takich "grzechów" przeciwko BHP można wymienić wiele. Ponadto szybkie tempo pracy i liczne przeszkody występujące przy drogach transportowych sprawiają, że operatorzy wózków widłowych nie widzą zbliżających się pieszych. Dlatego w nowoczesnych zakładach pracy coraz częściej stosuje się systemy antykolizyjne, które rozwiązują problem "martwego pola" i ograniczonej widoczności.
Do wypadków przy pracy często dochodzi również przez brak znajomości zasad i procedur BHP. Warto tutaj przypomnieć, że pracodawca jest zobowiązany do organizowania szkolenia wstępnego przed dopuszczeniem pracownika do pracy oraz szkoleń okresowych. Bardzo ważne jest, aby nowy pracownik lub pracownik obejmujący nowe stanowisko w tym samym zakładzie pracy został przeszkolony jeszcze przed podjęciem tej pracy. Szkolenie wstępne obejmuje instruktaż ogólny z przepisów BHP oraz instruktaż stanowiskowy, dzięki któremu nowy pracownik zyskuje wiedzę na temat zagrożeń występujących na obejmowanym stanowisku, sposobu unikania ich oraz bezpiecznego wykonywania pracy.
Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom bezpieczne warunki pracy. Niestety wciąż często dochodzi do wypadków, których przyczyną jest brak odpowiednich zabezpieczeń. Warto jednak mieć na uwadze, że nie zawsze jest to wina zaniedbania pracodawcy. Zdarza się, że to sam pracownik rezygnuje z zastosowania dostępnych zabezpieczeń.
Przykłady środków bezpieczeństwa niezbędnych w zakładach pracy:
Trudne warunki atmosferyczne czy środowiskowe niewątpliwie mają duży wpływ na bezpieczeństwo w miejscu pracy. Nie muszą to być czynniki ekstremalne (np. skrajnie niskie lub wysokie temperatury), ponieważ zagrożenie stanowią nawet tak prozaiczne kwestie jak mokra nawierzchnia, słabe oświetlenie czy duże zapylenie. Dlatego bardzo ważne jest, aby pracownicy stosowali środki ochrony osobistej oraz przestrzegali procedur bezpieczeństwa obowiązujących na swoich stanowiskach pracy. Czasami w obliczu trudnych warunków należy bezwzględnie zaniechać pracy, co nie może budzić sprzeciwu osoby kierującej pracownikami lub pracodawcy.
Niekoniecznie. Według danych GUS w okresie od stycznia do września 2024 w 7,5% przypadków do wypadku doszło niezależnie od pracodawcy i pracownika (czyli np. zawiniły osoby trzecie lub zwierzęta). Nie zmienia to faktu, że wielu wypadkom można zapobiegać. Bardzo ważne jest zidentyfikowanie realnych zagrożeń w miejscu pracy, a następnie wdrożenie niezbędnych środków zaradczych i systematyczne edukowanie pracowników w zakresie bezpieczeństwa. Warto również rozważyć nowoczesne technologie BHP, które można dostosować do specyficznych potrzeb i warunków panujących w zakładzie pracy.