Spis treści
Wypadki w polskich szkołach - statystykiPotrzebujesz pomocy związanej z tym tematem?
ul. Przemysłowa 10
40-020 Katowice
PL9542792700
Zapewnienie bezpieczeństwa uczniom to jedno z najważniejszych zadań dyrektora szkoły. Tymczasem w roku szkolnym 2023/2024 w szkołach i innych placówkach oświatowych doszło do 25 012 wypadków, co daje 133 wypadki na każdy dzień nauki szkolnej. Zastanówmy się zatem, jakie zagrożenia występują w szkole i co można zrobić, aby zwiększyć bezpieczeństwo podopiecznych w placówkach oświatowych.
Rodzice chcą wierzyć, że szkoła to bezpieczne środowisko i ich dziecku nic nie grozi na terenie placówki. Niestety statystyki pokazują, że również w szkołach dochodzi do incydentów, które zagrażają zdrowiu i życiu. Według danych opublikowanych przez portal dane.gov.pl w roku szkolnym 2023/2024 w szkołach i placówkach oświatowych odnotowano 25 012 wypadków. Oznacza to, że średnio w każdym dniu nauki szkolnej (w sumie było ich 188) dochodziło do 133 wypadków. W zdecydowanej większości były to wypadki ze skutkiem lekkim, jednak odnotowano również 103 wypadki ciężkie i 3 wypadki śmiertelne.
Jak wynika ze statystyk, do wypadków w szkołach najczęściej dochodziło przez nieuwagę lub nieumyślne działanie ucznia. Doświadczenie pokazuje, że niedbalstwo, roztargnienie, a nawet zmęczenie mogą doprowadzić do urazu i długotrwałej absencji ucznia, a nawet poważnego kalectwa. Jednak niektóre zdarzenia były skutkiem świadomego działania ucznia lub innej osoby. Zdarzały się zachowania agresywne, w tym umyślne uderzenia, a nawet pobicia. W szkołach pojawiają się również substancje psychoaktywne (alkohol, papierosy, narkotyki), które stanowią zagrożenie dla całej społeczności szkolnej. Niestety w niektórych szkołach kuleje także BHP, ponieważ do wypadków dochodziło również na skutek:
Jeśli chodzi o skutki wypadków, w placówkach oświatowych dominują urazy klasyfikowane jako „lekkie”. Najczęściej są to:
Bezpieczeństwo w szkole jest regulowane m.in. przez Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1604). Przepisy stanowią, że za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole odpowiada dyrektor. Co ważne, dyrektor musi przynajmniej raz w roku przeprowadzić kontrolę stanu BHP w obiektach należących do szkoły. Rozporządzenie określa m.in. sposób oznakowania placówki, rodzaje zabezpieczeń technicznych oraz zasady dotyczące organizacji zajęć.
Obecnie w polskich szkołach panują znacznie bezpieczniejsze warunki do nauki niż jeszcze dekadę temu (w roku szkolnym 2014/2015 w szkołach i innych placówkach oświatowych odnotowano ok. 71 tys. wypadków). Mimo to w oświacie wciąż dochodzi do większej liczby wypadków niż na drogach, na których corocznie odnotowuje się ok. 21 tys. wypadków. Co można zrobić, aby szkoła stała się bezpieczniejszym miejscem dla naszych pociech?
Zgodnie z przepisami dyrektor szkoły ma obowiązek przeprowadzać coroczne kontrole stanu BHP w obiektach należących do szkoły. Rzetelny nadzór pozwala zidentyfikować zagrożenia, które w przyszłości mogłyby zaważyć na zdrowiu i życiu uczniów. Ważnym elementem prewencji wypadkowej są okresowe przeglądy urządzeń i instalacji, a także prace konserwacyjne i modernizacyjne (szczególnie dotyczące elementów, które mają wpływ na bezpieczeństwo na terenie szkoły). Ponadto dyrektor powinien sprawować nadzór nad przestrzeganiem procedur i zasad BHP przez pracowników, uczniów i osoby z zewnątrz. Do procedur bezpieczeństwa zaliczamy również dyżury nauczycielskie sprawowane podczas przerw.
Uwaga! Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów szkoły, w których liczba uczniów zmienia się cyklicznie o więcej niż 50, muszą przeprowadzać treningi próbnej ewakuacji. Ćwiczenia przeprowadza się przynajmniej raz na rok i nie później niż 3 miesiące od rozpoczęcia roku szkolnego (czyli zazwyczaj do końca listopada).
W szkole nie może zabraknąć również oznakowania, które będzie zwiększać świadomość pracowników i uczniów w temacie bezpieczeństwa. Oznakowanie musi być umieszczone w sposób widoczny, w łatwo dostępnych miejscach. Znaki i instrukcje najczęściej przyjmują formę tabliczek lub laminowanych kartek. Niektóre znaki (np. ewakuacyjne, przeciwpożarowe) są wykonane w technologii fotoluminescencyjnej, dzięki czemu można odcyfrować je przy słabym oświetleniu lub w ciemnościach. Zgodnie z przepisami oznakowania wymagają:
Ponadto w szkole muszą znajdować się niezbędne tablice informacyjne, w tym:
W szkołach stosuje się również inne znaki bezpieczeństwa, w tym na przykład:
Niezbędne oznakowanie można uzupełnić o projektory ledowe, które mogą wyświetlić dowolny obraz w wybranym punkcie (np. na podłodze, ścianie lub drzwiach). Rzutniki sprawdzą się zwłaszcza w sytuacjach, gdy wymagana jest duża elastyczność oznakowania, możliwość personalizacji oraz dobra widoczność znaku w różnych warunkach oświetleniowych. Ponadto młodzież lubi nowoczesne technologie, więc znaki i informacje prezentowane za pomocą projektorów mogą budzić w uczniach większe zainteresowanie niż znaki w formie tablic.
O bezpieczeństwo w fabryce czy w magazynie można zadbać między innymi za pomocą odpowiednich środków ochrony indywidualnej. Podobne rozwiązania stosuje się również w szkole. W pracowniach chemicznych niezbędne są m.in. okulary, rękawice i fartuchy ochronne, z kolei podczas zajęć sportowych wskazane jest stosowanie obuwia z antypoślizgową podeszwą, a także ochraniaczy kończyn i kasków w przypadku sportów urazowych. W innych w miejscach, w których występują potencjalne zagrożenia (np. schody, roboty remontowe, stare studnie), szkoła powinna zapewnić odpowiednie środki ochrony zbiorowej, takie jak:
Jak pokazują statystyki, do wypadków w szkole dochodzi w różnych miejscach. Często są to boiska, sale gimnastyczne, sale lekcyjne i pracownie, ale wiele incydentów wydarzyło się również na szkolnych korytarzach. Ciągi komunikacyjne stanowią zagrożenie zwłaszcza podczas przerw, gdy uczniowie biegają po korytarzach, nie zważając na inne dzieci. Można jednak ograniczyć ryzyko kolizji i niefortunnych upadków, wprowadzając poziome oznakowanie ciągów komunikacyjnych za pomocą lasera lub projektora. Kolorowe linie bezpieczeństwa mogą prowadzić do wyjścia lub pomieszczeń (np. szatni, stołówki), pomagając uczniom w odnalezieniu właściwej drogi. Wirtualne linie mogą również dzielić korytarz na dwa kierunki (podobnie jak na jezdni), co usprawni przemieszczanie się uczniów i pomoże w rozładowaniu tłoku podczas przerw.
Gdy zwykłe środki bezpieczeństwa zawiodą, można rozważyć zainstalowanie monitoringu wizyjnego w szkole (kamery mogą rejestrować obraz, ale nie dźwięk). Takie rozwiązanie można zastosować, jeżeli istnieje realne zagrożenie dla bezpieczeństwa uczniów i pracowników lub ochrony mienia. Monitoring można wprowadzić po konsultacjach z radą pedagogiczną, radą rodziców i samorządem uczniowskim oraz po uzgodnieniu z organem prowadzącym. Kamery mogą skutecznie zniechęcać do nieodpowiedzialnego lub agresywnego zachowania, co pomoże ograniczyć liczbę wypadków, do których dochodzi w wyniku celowego działania uczniów lub osób trzecich. W przypadku zagrożeń z zewnątrz można dodatkowo wprowadzić rozwiązania w zakresie kontroli dostępu. Może to być na przykład.
Zwiększenie świadomości w zakresie bezpieczeństwa to podstawowy środek prewencyjny przeciwdziałający wypadkom w miejscach pracy. Dotyczy to także szkół, ponieważ dyrektorzy, nauczyciele oraz inni pracownicy powinni propagować zasady prawidłowego postępowania wśród dzieci i młodzieży. Z tego względu szkoła powinna zapewniać wysoki poziom szkoleń dla pracowników, w tym szczególnie szkoleń BHP i z udzielania pierwszej pomocy. Ponadto należy przeprowadzać systematyczne szkolenia wśród uczniów w zakresie zagrożeń i prawidłowego postępowania w razie ich wystąpienia. Szkoła powinna również wdrożyć programy edukacyjne realizowane z udziałem policji, straży pożarnej czy ratowników medycznych.