Spis treści
Wypadki w składach budowlanych - statystykiPotrzebujesz pomocy związanej z tym tematem?
ul. Przemysłowa 10
40-020 Katowice
PL9542792700
Bezpieczeństwo w składzie budowlanym może być zagrożone między innymi przez niestabilność konstrukcji magazynowych i przechowywanych materiałów, a także przez ruch pojazdów. Na niebezpieczeństwo narażeni są nie tylko pracownicy, ale również klienci składu, którzy przechadzają się po drogach wewnątrzzakładowych i podchodzą blisko towarów. Jak zapewnić większe bezpieczeństwo osób znajdujących się na terenie składu budowlanego?
Trudno znaleźć statystyki wypadków dotyczące stricte składów budowlanych. W raportach Głównego Urzędu Statystycznego widnieją ogólne statystyki dla handlu i naprawy pojazdów oraz statystyki dotyczące transportu i gospodarki magazynowej. Statystyki w tych branżach nie napawają optymizmem. W 2023 roku w handlu i naprawie pojazdów odnotowano 8883 poszkodowanych w wypadkach przy pracy, w tym 27 osób odniosło obrażenia ciężkie, a 13 pracowników poniosło śmierć. W tym samym okresie w gospodarce magazynowej i transporcie zgłoszono 6176 poszkodowanych, w tym 38 osób z obrażeniami ciężkimi i aż 29 ofiar śmiertelnych.
Największym zagrożeniem dla pracowników składów budowlanych są źle przechowywane towary oraz przemieszczające się pojazdy. Najczęstszą przyczyną wypadków jest czynnik ludzki: pośpiech, brak doświadczenia, a przede wszystkim nieznajomość lub niestosowanie się do przepisów BHP. Bezpieczeństwo w hurtowni budowlanej jest zagrożone również przez zły stan techniczny maszyn, urządzeń, pojazdów oraz konstrukcji magazynowych.
Zagrożenia występujące w składach budowlanych:
Hurtownie i sklepy z materiałami budowlanymi prowadzą zróżnicowaną gospodarkę magazynową. Część towarów przechowywana jest pod dachem, natomiast towary niewrażliwe na warunki atmosferyczne składowane są na terenie otwartym (luzem lub w regałach). Pracodawca musi dbać o bezpieczeństwo w składzie budowlanym całościowo, czyli zarówno wewnątrz budynku, jak i na obszarze magazynu otwartego czy półotwartego. W jaki sposób można to zrobić?
Drogi wewnątrzzakładowe, place postojowe czy stanowiska składowe powinny być utrzymane w należytym stanie. Nawierzchnia musi być równa, twarda bądź utwardzona, bez progów, stopni, uskoków i dołów. Ewentualne zagłębienia czy otwory należy zakryć lub ogrodzić i oznakować. Wymiary i nośność dróg powinny być dostosowane do natężenia ruchu, środków transportu oraz składowanych towarów. W razie konieczności należy zastosować fizyczne środki bezpieczeństwa (np. barierki ochronne) oraz zasady organizacyjne, które będą zapobiegać kolizjom pieszych z pojazdami. Należy również zadbać o sprawne odprowadzanie wód opadowych z nawierzchni dróg.
Bezpieczeństwo w hurtowni budowlanej może być zagrożone przez chaotyczny ruch pieszych, wózków widłowych i innych pojazdów. Dlatego trasy przeznaczone dla środków transportu powinny być oddzielone od ruchu pieszego. Można tutaj zastosować oznakowanie poziome w formie linii wykonanych taśmą lub farbą. Przy dużym natężeniu ruchu i trudnych warunkach atmosferycznych tradycyjne oznakowanie szybko ulega zniszczeniu, dlatego można je zastąpić liniami świetlnymi emitowanymi przez projektor lub laser. Wirtualna linia bezpieczeństwa może również służyć do wyznaczania miejsc postojowych i oznaczania stref składowania, do których nie wolno podchodzić pracownikom pieszym.
Na drogach wewnątrzzakładowych obowiązują przepisy kodeksu drogowego i pracodawca powinien opracować zasady ruchu (np. maksymalne prędkości) stosownie do nawierzchni, natężenia ruchu, widoczności czy rodzaju transportowanych towarów. Aby zapewnić bezpieczeństwo w składzie budowlanym, należy umieścić na drogach odpowiednie znaki drogowe (np. zakaz wjazdu, STOP). Na terenie hurtowni trzeba zastosować również znaki bezpieczeństwa, dzięki którym pracownicy i klienci będą bardziej świadomi występujących zagrożeń. W miejscach, gdzie tradycyjne oznakowanie (tablice, naklejki) nie może być zastosowane lub szybko ulega uszkodzeniu, warto umieścić projektory znaków bezpieczeństwa.
Za pomocą rzutników można wyświetlić dowolny piktogram, grafikę czy napis na płaskiej powierzchni (podłodze, ścianie). Mogą to być na przykład:
Bezpieczeństwo w hurtowni budowlanej w dużej mierze zależy od tego, czy towary przechowywane są w prawidłowy sposób. Regały muszą być stabilne oraz przystosowane do rodzaju i masy składowanego towaru. Dobrze dobrany regał (wyróżniamy m.in. statyczne i dynamiczne, paletowe, półkowe i wspornikowe) pozwala na maksymalne wykorzystanie dostępnego miejsca, a ponadto zapewnia większe bezpieczeństwo przy umieszczaniu i wyjmowaniu towarów. Należy również zastosować odpowiednie środki bezpieczeństwa. Metalowe profile znajdujące się na zewnątrz muszą być pokryte preparatem antykorozyjnym, natomiast wszystkie regały powinny być zabezpieczone przed przewróceniem się.
Przykłady zabezpieczeń regałów magazynowych (chroniące przed uderzeniem, np. przez wózek widłowy):
Bezpieczeństwo w składzie budowlanym jest zagrożone również przez towary przechowywane luzem (np. piasek, żwir, grys, kliniec), które stwarzają ryzyko przysypania pracownika podczas prac przeładunkowych. Hałdy powinny być zabezpieczone za pomocą zapór o wytrzymałości dostosowanej do ilości i właściwości przechowywanego towaru. Należy również ustalić naturalny kąt zsypu i uwzględnić go przy wyznaczaniu przejść i dróg wewnątrzzakładowych. Pracodawca musi również zapewnić pracownikom środki bezpieczeństwa na wypadek konieczności wejścia na zwały (jest to dozwolone tylko w wyjątkowych przypadkach). W takich przypadkach należy zastosować asekurację przez innego pracownika, nadzór oraz zabezpieczenia, np. pomosty, drabiny czy schodnie.
Bezpieczeństwo w składzie budowlanym opiera się też na prawidłowym korzystaniu z urządzeń transportu bliskiego. Do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych oraz innych pojazdów mechanicznych mogą być wyznaczone wyłącznie osoby uprawnione. Operatorzy wózków muszą przestrzegać ograniczeń prędkości i nie mogą przekraczać dopuszczalnego obciążenia wózka. Przewożony materiał nie może zasłaniać widoczności i musi być tak zabezpieczony, aby nie przesuwał się ani nie wypadł podczas transportu. W przypadku wózków paletowych ręcznych warto stosować stopery zapobiegające stoczeniu się wózka oraz osłony kół, które zapobiegają najechaniu na stopę.
Wypadki z udziałem wózków widłowych nierzadko prowadzą do ciężkich obrażeń, a nawet śmierci pracownika. Dlatego warto zwiększyć bezpieczeństwo w hurtowni budowlanej za pomocą nowoczesnych rozwiązań, które zapobiegają kolizjom między pracownikami pieszymi a pojazdami. Dobrym przykładem jest specjalne oświetlenie ostrzegawcze, które instaluje się przy wózkach jezdniowych oraz innych pojazdach. Lampy Red Zone wyznaczają wokół pojazdu strefę, do której nie należy się zbliżać (wielkość i kształt oznaczenia można modyfikować). Po zauważeniu sygnału ostrzegawczego pracownicy piesi stają się bardziej czujni i świadomi niebezpieczeństwa, dzięki czemu mogą uniknąć potrącenia przez pojazd.
Pracodawca, który chce zadbać o bezpieczeństwo w składzie budowlanym, może wdrożyć również bardziej zaawansowane rozwiązania antykolizyjne. Przykładem jest system ostrzegawczy dla pieszych i wózków IPAS, który uruchamia alarm w razie wykrycia ruchu kolizyjnego między dwoma pojazdami lub między pojazdem a pieszym. System można również wykorzystać w taki sposób, aby powodował zmniejszenie prędkości pojazdu w strefach szczególnie niebezpiecznych (np. na skrzyżowaniach, przed przejściem dla pieszych). W składzie budowlanym sprawdzi się również system ostrzegawczy do regałów CS, który uruchamia alarm dźwiękowy i świetlny po wykryciu ruchu kolizyjnego na skrzyżowaniach dróg przy regałach.
Do większości wypadków w składach budowlanych dochodzi przez nieprawidłowe zachowanie się pracownika, dlatego kluczowym środkiem bezpieczeństwa są szkolenia BHP (wstępne i okresowe). Przeszkolony pracownik staje się bardziej świadomy grożących mu niebezpieczeństw i skutków nieodpowiedniego zachowania. Dzięki szkoleniom BHP pracownicy wiedzą również, jak postępować w razie zagrożenia i jak udzielić pierwszej pomocy.
Bezpieczeństwo w hurtowni budowlanej wymaga również zapoznania się z zasadami dotyczącymi składowania i transportu materiałów. Należy bowiem mieć na uwadze, że nawet chwila nieuwagi przy zwykłej czynności (np. wyjmowania materiału ze stosu) może doprowadzić do tragicznego wypadku.